Kiến trúc sư trưởng : Cá nhân hay tổ chức

Mô hình kiến trúc sư trưởng đã được thí điểm áp dụng khoảng 10 năm tại Hà Nội và TP HCM. Kể từ năm 2003, vì không đạt hiệu quả, vai trò của kiến trúc sư trưởng đã được chuyển giao cho Sở Quy hoạch kiến trúc. Tuy nhiên, đứng trước thực trạng phát triển của những đô thị hiện đại, kiến trúc sư trưởng đã được Ban soạn thảo đưa vào dự thảo với vai trò “nhạc trưởng” của quy hoạch đô thị.

Theo quan điểm của Ban soạn thảo, kiến trúc sư trưởng thành phố hoặc văn phòng kiến trúc sư trưởng là một bộ máy, tham mưu về lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch và phát triển. Văn phòng này làm việc hoàn toàn chuyên sâu vào công tác chuyên môn, không thực hiện công việc hành chính.

Tuy vậy, rất nhiều chuyên gia trong nghề lại có quan điểm khác. Theo PGS TS kiến trúc Huỳnh Đăng Hy – Tổng Thư ký Hội quy hoạch phát triển đô thị VN, trải qua 10 năm thí điểm, vì không được quy định rõ vai trò và trách nhiệm, mô hình Văn phòng kiến trúc sư trưởng ở VN đã bộc lộ nhiều bất cập về chức năng trong quản lý và mối quan hệ. Sau khi bãi bỏ kiến trúc sư trưởng, quy hoạch – kiến trúc đô thị đã được chuyển giao sang hai sở Xây dựng và Quy hoạch kiến trúc. Sở Quy hoạch kiến trúc chỉ quản lý phần quy hoạch chung, giới thiệu địa điểm xây dựng. Nhưng sau đó, phần quy hoạch chi tiết lại do Sở Xây dựng quản lý. Lối quản lý theo kiểu phân chia “hoa thơm mỗi người hưởng một tý” này cũng không thích hợp.

Chính vì vậy, theo KTS Hy, Luật Quy hoạch đô thị cần hợp nhất tổ chức quản lý quy hoạch. Người đứng đầu cơ quan quản lý kiến trúc đô thị phải là người có trình độ chuyên môn cao, đã kinh qua công tác thiết kế quy hoạch và công tác quản lý phát triển đô thị.

PGS TS Lê Kiều – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội lại đưa ra quan điểm, nếu chỉ tham mưu và tư vấn thì nên để kiến trúc sư trưởng lại trở lại mô hình cũ. Kiến trúc sư trưởng cần là người chủ trì, định hướng, tổ chức lập quy hoạch đô thị. Đồng thời, kiến trúc sư trưởng cũng là người quản lý việc thực thi bản thiết kế quy hoạch đô thị.

Đại diện Ban soạn thảo ông Trần Ngọc Chính – Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, vai trò của kiến trúc sư trưởng đã được thể hiện tập trung lại. Chức năng của các sở quy hoạch kiến trúc và sở xây dựng đã được dịch chuyển sang kiến trúc sư trưởng trong dự thảo mới để trình Quốc hội.

Quy hoạch ngầm : Có cũng như không

Thực trạng thiếu quy hoạch ngầm đối với các đô thị hiện nay đang gây bức xúc cho hầu hết các chủ đầu tư. Ngân sách nhà nước thì phải chi rất nhiều khoản vô lý để khắc phục các công trình ngầm khi khởi công các dự án mới. Ông Nguyễn Mạnh Kiểm – nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng để xuất, dự thảo mới phải chú trọng tới quy hoạch ngầm đô thị. Đây phải được coi là một hạng mục chính trong quy hoạch tổng thể.

Theo quan điểm của TS Nguyễn Ngọc Hiếu – Học viện Chính trị Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, không gian ngầm được đưa vào đối tượng quản lý là rất quan trọng, bởi các đô thị lớn sẽ tập trung khai thác trong tương lai. Tuy nhiên, Điều 68 của dự thảo lại quy định “không cho phép công trình được phát triển không gian ngầm ra ngoài công trình” là điều cần cân nhắc thêm. Ông Hiếu cho rằng, ở những vị trí đã có quy hoạch rõ ràng, có những khoảng không có thể cho phát triển ra ngoài. Việc không sử dụng đến các khu vực này cũng gây lãng phí. Ví dụ một công trình lớn phải lùi sâu 10 m để tạo cảnh quan, tức là chỉ giới xây dựng phải lùi sâu so với chỉ giới đường đỏ 10 bằng một mặt sân phía trước. Tuy nhiên, chủ đầu tư hoàn toàn có thể xây nhà để xe ngầm ở đó hoặc kho chứa, các công trình dịch vụ ngầm... không ảnh hưởng đến mĩ quan đô thị. Điều này tiết kiệm đất và hợp lý hoá xây dựng công trình và bố trí đầu nối hạ tầng.

Từ những phân tích trên, ông Hiếu đề xuất: “Phần không gian ngầm gắn công trình mặt đất muốn xây dựng vượt quá chỉ giới xây dựng hoặc ranh giới thửa đất phải xin phép và phải thuê không gian ngầm. Các công trình này chỉ được phép xây ở các khu vực có quy hoạch rõ ràng và không ảnh hưởng đến các công trình đã có hoặc đã được xác định trong quy hoạch đô thị”.