Cả nước thiếu nhà
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam, tuy mỗi năm VN có thêm 30 triệu m2 nhà ở, nhưng phần lớn thị trường nhà ở thời gian qua chỉ chú trọng vào nhóm nhà ở cao cấp. Trong khi đó nhu cầu về nhà ở của người dân ngày càng tăng, đặc biệt là đối tượng công nhân lao động, công chức, sinh viên.
Tính đến cuối năm 2008, cả nước có 194 khu công nghiệp được thành lập, thu hút 1 triệu lao động trực tiếp, cùng khoảng 1,5 triệu lao động gián tiếp. Nhưng chỉ có khoảng 20% công nhân có nhà ở; 2% công nhân được ở trong các nhà trọ có điều kiện tương đối tốt.
Còn ông Mai Đức Chính - Phó Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động VN, cho biết: Cả nước có khoảng 2 triệu cán bộ công chức, nhưng chỉ 2/3 số cán bộ công chức có nhà riêng. Số cán bộ công chức còn lại chưa có nhà, phải ở nhờ nhà của bố mẹ. Tại các khu công nghiệp khoảng 1 triệu lao động, 70% là lao động nhập cư, trên 90% là thuê nhà trọ, chỉ khoảng 5-7% là được sống trong các nhà trọ do DN xây dựng.
Chính vì vậy, Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam đã khuyến cáo các DN trong điều kiện thị trường nhà ở giá cao đang “tạm đóng băng” thì các DN phải sớm điều chỉnh phân khúc thị trường để tận dụng thời điểm giá vật liệu xây dựng giảm, giá nhân công rẻ, cũng như hưởng ứng chương trình xây dựng nhà ở xã hội của Chính phủ, để đầu tư xây dựng các dự án nhà ở giá phải chăng.
Nhưng DN lại... khó có thể xây dựng
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, đã cảnh báo về những bất hợp lý trong chính sách đất đai dành cho các dự án nhà ở giá thấp. Cụ thể ông Châu cho biết DN chủ yếu là các dự án có diện tích nhỏ, nếu thu tiền sử dụng đất theo quy định hiện này thì các DN sẽ khó khăn về tài chính. Trong khi đó, quy định về dự án nhà ở cho người lao động vẫn không có gì ưu đãi so với dự án kinh doanh bất động sản đơn thuần. DN muốn làm thì gặp khó khăn vì thiếu quỹ đất sạch, nếu bỏ tiền đền bù thì giá sẽ tăng cao. Khi đó, giá nhà bán ra sẽ không thấp và người lao động muốn mua nhà thì phải vay mượn.
Nói thẳng về những quy định đang trói tay DN, ông Nguyễn Phụng Thiều - Giám đốc Cty địa ốc Sài Gòn - Gia Định đã “tuyên bố”: Chúng tôi không xin tiền mà chỉ xin niềm tin. Những lời hứa của Bộ Xây dựng về cải cách thủ tục dự án xây dựng nhà ở vẫn nằm ở tình trạng “nói mà không làm”. Đáng lẽ “miệng nói tay làm” vì nhu cầu và lợi ích về nhà ở của người lao động thì các cơ quan quản lý chỉ hứa cho qua chuyện. Là DN bất động sản, chúng tôi chỉ sợ không biết khi nào lời hứa mới được cụ thể hóa thành hành động. Nhiều bộ phận quản lý với quyền hành đầy đủ nhưng lại không thống nhất chủ trương thực hiện tự giao đất - cấp phép - hoàn công nên mọi chuyện vẫn rối.
Đồng tình với những kiến nghị này, ông Nguyễn Văn Đực - Phó GĐ Cty địa ốc Đất Lành, nêu lên hiện tượng né tránh trách nhiệm của cán bộ xây dựng. Dẫn chứng cụ thể về dự án nhà ở giá rẻ diện tích 4 ha ở quận 12, ông Đực, cho biết sau 2 năm chạy lên chạy xuống đủ các cấp, hồ sơ vẫn chưa được duyệt. Đợi lâu trong khi vốn đã bỏ ra mua đất nên phải ăn cơm trước kẻng. DN phải lén lút đào móng trước rồi đổ bêtông lên để cho khách hàng thấy là dự án này có thật. Thực tế, giới công chức có nhu cầu nhà ở khác với giới lao động chân tay. Những thủ tục đánh đồng nhu cầu của ngành xây dựng đang làm khổ DN. Chúng tôi đã nghe nhiều lần Bộ Xây dựng tuyên bố sẽ quyết liệt nhưng thực tế chẳng thấy đâu. Nên chăng Bộ Xây dựng cần củng cố lại bộ phận quản lý nhà để quyết làm các chính sách sát hợp với cuộc sống hơn.
Nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở, nhiều DN bất động sản đề nghị Bộ Xây dựng sớm xây dựng các giải pháp để rút ngắn thủ tục thẩm định dự án, thủ tục giao đất, miễn giảm tiền sử dụng đất cho các DN bất động sản. Song song đó, Bộ Xây dựng cần bàn với các bộ ngành khác để tạo điều kiện cho người thu nhập thấp được vay tiền với lãi suất thấp và thời gian trả nợ được kéo dài hơn nhằm “kích cầu” thị trường nhà ở giá rẻ.