Đánh giá để tiên đoán xem liệu còn bao lâu nữa, vây quanh hồ Gươm sẽ dằng dặc những đoạn trường thành bêtông in bóng lên trời xanh?

Quy hoạch hồ Gươm cần có tầm nhìn xa

Giữa lòng thủ đô, khu vực hồ Gươm như một mảnh đất hái ra tiền, đó là cách nhìn của các nhà kinh tế. Cũng vì vậy mà có những cuộc đua tranh thầm lặng mà không kém phần gay gắt để có được một vị trí đắc địa. Vì vậy mà không có gì ngạc nhiên, khi mà biết bao giấy mực tốn cho công cuộc bảo vệ cảnh quan hồ Gươm mà rốt cuộc chỉ đi đến chỗ… cải lương mà thôi. Xin đơn cử vài dẫn chứng:

Toà nhà “Hàm Cá Mập” được xây nên từ nền một công ty bách hoá phía bắc hồ. Vừa xây đã bị phản đối quyết liệt và được dân gian gắn cho cái tên ấn tượng như vậy. Thành phố ra quyết định sửa lại. Thế rồi công trình này được nắn chỉnh đôi chút mặt tiền. Đến nay thì không biết gọi công trình này là hàm cá gì nữa?

Chúng tôi đưa một nhà sử học người Mỹ đi dạo qua công trình năm tầng này, ông có nhận xét nó giống hệt đuôi một con tàu du lịch đang rẽ sóng ra khơi. Thế là, cuối cùng tưởng thay một công trình lai căng bằng một công trình mang tính dân tộc, hoá ra lại chỉ là sơn phết thành một sự lai căng khác nằm chình ình án ngữ một khoảng không gian đẹp nhất Hà Nội. Trong dân dã, người ta gọi đấy là… cải lương.

Cũng ồn ào một dạo là “sự kiện” toà nhà Hà Nội Vàng. Nhiều phản đối dữ dội vì không thể để một công trình bêtông cao tầng nằm ngay mặt tiền phía bắc hồ. Rồi đình chỉ. Bẵng một thời gian, lại tiếp tục và nay lại sừng sững một khối bêtông khổng lồ cũng trên chỗ đó, đối diện nhà Thuỷ Tạ và có biển hiệu là toà nhà của Tập đoàn Bảo Việt!

Rốt cuộc, mặt tiền hồ Gươm cứ bị đâm toạc ra từng mảng để nhồi vào những khối bêtông. Đó là do cái cách làm việc tiểu nông, manh mún, chỉ nghĩ đến cái lợi cục bộ trước mắt của một ai đó, của một ngành nào đó mà quên khuấy đi giá trị của hồ Gươm.

Cũng từ lâu, các nhà kiến trúc đã cảnh báo: nếu xây nhiều nhà cao tầng quanh khu vực hồ Gươm thì sẽ nhanh chóng biến hồ Gươm thành một… cái ao, nếu xét về phối cảnh không gian. Từ ven hồ nhìn quanh, ngay ngày hôm nay đã thấy nhiều khối bêtông “nuốt” hẳn nhiều công trình vốn được coi là điểm nhấn kiến trúc. Cái hồ thoáng đãng đang bị “lùn” đi.

Nếu ai đứng ở ven hồ phía tây mà nhìn sang phía đông, sẽ thấy hình ảnh tháp Rùa và toà nhà UBND thấp bé và lọt thỏm giữa các khối bêtông mà điển hình là 2 toà nhà: màu xanh nâu của một ngân hàng và màu xám nhạt của toà nhà cao ốc BIDV Tower vừa mới xây còn đang treo biển cho thuê, cao gần 30 tầng. Nếu đứng ở ven hồ phía đông, lại nhìn sang phía đối diện, thì lại có một toà nhà bêtông cao tầng đang xây, có cả cần cẩu đang làm việc, đang đè bẹp cảnh thấp bé của toà nhà thuỷ tạ và một góc tây bắc hồ.

Không phải các nhà kiến trúc không biết. Đã từng có một cuộc thi ý tưởng quy hoạch hồ Gươm cách đây một năm, tốn ngân sách tới 100.000USD. Có đến 9 phương án được chọn và đều nhấn mạnh đến yếu tố cảnh quan, đúng như lời ông Nguyễn Tấn Vạn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư VN - nêu ra: “Không thể bỏ phí không gian xung quanh hồ Gươm, song cũng tuyệt đối không thể đối xử thô bạo với không gian đó. Đúng là Bờ hồ hiện đang bị “bao vây” bởi các công trình. Các ý tưởng mới đều muốn mở ra không gian mới thoáng đáng, rộng rãi hơn. Ít có cuộc cải cách nào mà không gây ra đau đớn. Có thể có ai đó có chút thua thiệt. Song nếu đem lại lợi ích tối đa cho số đông thì đó cũng là việc nên làm”.

Nhà Thuỷ Tạ phía tây bắc hồ chìm giữa các khối bêtông đã và đang xây.

Chùa Báo Ân ven hồ Gươm.  (Ảnh chụp cuối thế kỷ 19).