Mới đây, Bộ Xây dựng đề xuất với Chính phủ cả về ưu đãi đầu tư, khuyến khích xây dựng nhà ở xã hội lẫn mở rộng đối tượng được thuê, thuê mua và mua nhà ở xã hội, nhưng tình hình chưa mấy sáng sủa. Theo nhiều nhà doanh nghiệp xây dựng, thì "nút thắt" trong vấn đề nhà ở xã hội trước hết thuộc về cơ chế đầu tư cần phải sớm tháo gỡ. Bởi dù đã có nhiều ưu đãi, nhưng tựu lại mức đầu tư cho lĩnh vực nhà ở xã hội rất lớn, thời gian thu hồi vốn lại rất dài nên không hấp dẫn nhà đầu tư.
Theo ông Nguyễn Văn Tuân - Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty cổ phần XNK và XD Việt Nam, cần thay đổi nhận thức trong vấn đề này. Đó là, xây nhà cho người thu nhập thấp nhưng chất lượng không thấp. Phải kiên định thực hiện tiêu chuẩn này bằng nhiều giải pháp khác, từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng công trình nhà ở xã hội bền vững, hoàn chỉnh. Có chăng, khác với nhà ở kinh doanh được trang bị bằng thiết bị nhập ngoại, thì nhà ở xã hội được lắp thiết bị, vật tư trong nước sản xuất đảm bảo hài hòa, bền vững. Lâu nay, khi làm nhà ở xã hội chỉ cao 5,6 tầng với mục đích giảm chi phí đầu tư móng, thang máy... thì nay, nên xây dựng đúng quy hoạch khu đô thị, đáng cao hàng chục tầng vẫn xây cao như thường. Như thế, quỹ nhà tăng mới giảm được giá thành.
Muốn thế, quan niệm trong quy hoạch đất dành để xây dựng nhà ở xã hội cũng cần thay đổi. Ở đây, cần phải ưu tiên những miếng đất có khả năng tiếp cận tốt với những dịch vụ đô thị hiện có, chứ không phải vì họ mua nhà ít tiền thì phải đi chỗ xa. Làm như vậy, những người thu nhập thấp, người nghèo càng không có điều kiện tiếp cận với dịch vụ đô thị, lại phải thêm chi phí đi lại, họ càng khó khăn thêm.
Đối với những đô thị, địa phương không có quỹ đất tốt như thế, thì khi quy hoạch phát triển dự án cần cân đối giữa khu vực phát triển nhà để bán với nhà ở xã hội. Đây là điểm mới, thể hiện bản chất ưu việt của Nhà nước ta trong vấn đề nhà ở, rất nên làm. Đặc biệt, trong vấn đề quy hoạch nhà ở cho người thu nhập thấp, cần làm thành khu đồng bộ, khăng khít như các khu đô thị bình thường. Tránh cách làm cũ.
Vấn đề sở hữu những căn nhà ở xã hội đó được tính tới như thế nào? Trước đây Nhà nước đã quy định các hình thức: Cho thuê, thuê mua... nay đề xuất nên áp dụng hình thức sở hữu hạn chế. Nghĩa là người thu nhập thấp mua, thuê mua căn nhà đó theo quy định, khi không có nhu cầu nữa không được bán ra ngoài, mà phải bán lại cho chính chủ sở hữu đó chính là Nhà nước. Giá bán phải khấu trừ đi phần khấu hao theo quy định... Như thế, chúng ta có thể tiên lượng được quỹ nhà ở xã hội của cả nước ở một con số nhất định nào đó để đầu tư, quản lý mới tránh được việc đầu tư tràn làn.